home

Inleiding in het internetcensuur

toc In deze "Internetcensuur Wiki" worden de mogelijkheden, doelen en grenzen van internetcensuur onderzocht en beschreven. Onder internetcensuur wordt daarbij verstaan: een vorm van toezicht van **overheidswege** op de inhoud van een uiting op Internet alvorens deze uiting digitaal wordt gepubliceerd. Daarin staan twee vormen van censuur centraal: **formele en informele censuur**.

**Formele censuur** is censuur in de traditionele betekenis: toezicht door de overheid op de inhoud van uitingen alvorens deze worden gepubliceerd. Onder **informele censuur** wordt verstaan **zelfregulering en co regulering**: informeel toezicht door media- en telecommunicatie ondernemingen op de inhoud van uitingen, al dan niet op verzoek van overheidsinstelling. Terwijl formele internetcensuur vooral plaatsvindt in staten met een autoritair of repressief regime, is informele internetcensuur in opkomst in democratische staten, waaronder ook Nederland. In de onderstaande worden formele en informele censuur belicht aan de hand van enkele praktijkvoorbeelden.

Formele censuur
Uit empirisch onderzoek van Faris en Villeneuve (2008) naar motieven van overheden wereldwijd om internetcensuur toe te passen. We kunnen daaruit drie hoofdmotieven onderscheiden: politieke- en machtsoverwegingen, het handhaven van sociale normen en veiligheidsoverwegingen.

Politiek gemotiveerde vormen van internetcensuur werden waargenomen in staten met een autoritair of repressief regime, waaronder: China, Vietnam, Iran, Myanmar, Pakistan, Thailand, Oezbekistan, Saudi-Arabie, Syrie en Lybie.

Internetcensuur gericht op het handhaven van sociale normen komt voor in een groot aantal landen. Een bekend voorbeeld is Saoedi-Arabie, waar het publiceren en het bezoeken van websites met informatie over o.a. alcohol, drugs, gokken alsmede seksueel expliciete informatie is verboden bij ministeriële regeling.

Toepassen van het internetcensuur ten behoeve van Staatsveiligheid is wereldwijd een veel voorkomend fenomeen. Een voorbeeld is Zuid-Korea, waar het verspreiden van informatie over staatsondermijnende activiteiten is verboden en de Korean Internet Safety Commission bevoegd is te bepalen welke website illegaal materiaal bevatten en moeten worden geblokkeerd.

Informele censuur
Het afgelopen jaren hebben zich van overheidswege verscheidene vormen van informele internetcensuur ontwikkeld. De belangrijkste vormen zijn zelfregulering en co-regulering door internet service providers.

**Zelfregulering** betreft afspraken tussen internet service providers, search engines (bijvoorbeeld Google) of andere telecommunicatiebedrijven onderling over het filteren van informatie met een bepaalde inhoud. Een voorbeeld is het samenwerkingsverband tussen zeven zoekmachines in Duitsland: Google, Yahoo, Lycos Europe, MSN Duitsland, AOL Duitsland, T-online en T-info. Het doel van internetcensuur is om informatie die schadelijk is voor minderjarigen op gecoördineerde wijze te filteren. De filtering vindt plaats op basis van een index die wordt opgesteld en gepubliceerd door het Duitse federale Ministerie voor Media. Deze vorm van informele controle vooraf gaat in de praktijk dikwijls gepaard met informele repressie achteraf zonder rechtelijke tussenkomst door middel van een zogeheten `Notice and take down procedure`.

Bij **co-regulering** is sprake als een regeling of afspraak berust op samenwerking tussen marktpartijen enerzijds en een overheidsinstelling anderzijds. De grens tussen zelf-regulering en co-regulering is niet altijd scherp te trekken. Als voorbeeld kan worden gewezen op het samenwerkingsverband tussen een aantal Nederlandse internet service providers en het Korps Landelijk Politiediensten (KLPD) met het doel de toegang tot website met kinderpornografische materialen te blokkeren. Het KLPD houdt een "zwarte lijst" bij van webpagina’s met kinderpornografische materialen. De samenwerkende internet service providers passen vervolgens filtertechniek toe om de toegang tot deze webpagina’s te blokkeren. Uit onderzoek in opdracht van het ministerie van Justitie (WODC) is in 2008 geconcludeerd dat de juridisch grondslag voor het blokkeren van de webpagina’s op basis van de zwarte lijst van het KLPD problematisch is. Het KLPD heeft geen bevoegdheid tot het doen filteren en blokkeren van websites met kinderpornografische materialen. Een dergelijk activiteit kan niet worden gebaseerd op artikel 2 van Politiewet uit 1993, maar vereist een expliciete wettelijke basis vanwege de mogelijke beperking van het uitoefenen van het grondwettelijk beschermde recht op de vrijheid van meningsuiting.

=<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 18pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">1. Methodes van internetcensuur =

toc <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Als we over de hele wereld bekijken komen we veel voorbeelden van het internet censuur tegen. Het censuur heeft het maximale effect als personen in kwestie niet door hebben dat ze worden gecensureerd. Als er sprake is van een zichtbare censuur, dan kunnen we werkelijk vaststellen dat we worden gecensureerd, geblokkeerd ofwel om een of andere reden onderdrukt; als je een reden zoekt, kun je er altijd een vinden. Of wij er voor of er tegen zijn, is niet hier van het belang want internet censuur zal er altijd zijn zolang het internet bestaat. Elke overheid bepaalt eigen beleid tot betrekking op internet censuur ongeacht de mensenrechten. Alle huidige regeringen en regeringsvormen gebruiken tenminste een of meer methodes om het internet data te censureren of blokkeren. <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Of het nou gaat om formele censuur met hoofdmotieven: politieke- en machtsoverwegingen, het handhaven van sociale normen en veiligheidsoverwegingen of om informele censuur met zelfregulering en co-regulering. Wij beschrijven in het onderstaande alleen maar mogelijke methodes en geven een aantal voorbeelden.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Het gebruikte methodes van het internet censuur:

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Geen toegang tot internet
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">De simpelste en de goedkoopste methode van internet censuur is geen toegang tot internet zoals in Cuba of zoals het gebeurde in Nepal tijdens de staatsgreep.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Server take down
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Server take down is het fysiek loskoppelen van een server van het internet, letterlijk: de stekkers lostrekken zodat deze niet meer is verbonden met internet. Dit kan geschieden door overheidsfunctionarissen, bijvoorbeeld politie- of veiligheidsdiensten die het kantoor van een internet service provider bezoeken, of beheerde van een internet service provider op bevel van een overheidsfunctionaris.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bij de onderstaande methodes is er sprake van het inzet van software en hardware om internet te censureren. Het internetcensuur met deze drie methodes is niet altijd zichtbaar, wordt vaak niet opgemerkt door <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif';">//het persoon of wordt vaak voor een technische storing van de website gezien.//

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Onderscheppen en blokkeren bij internet knooppunt
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Elke land heeft een fysiek knooppunt aan het netwerk van het World Wide Web. Alle buitenlandse internetpagina`s komen binnen via dit knooppunt. Met behulp van routers worden ongewenste dataverkeer onderschept en geblokkeerd.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Filteren bij Internet Service Providers
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Een manier om dataverkeer te onderscheppen is om providers verantwoordelijk te maken voor de internetpagina's die ze doorgeven. Dankzij filterprogramma's kunnen providers makkelijk dataverkeer onderscheppen en blokkeren. Bijvoorbeeld: IP blocking wordt verstaan het blokkeren van IP adressen zodat internetgebruikers de aan deze adressen verbonden website niet meer kunnen bezoeken. Of Proxy-based blocking methodes zijn filtermethodes waarbij het internetverkeer langs een computersysteem wordt geleid met het doel het te bezoeken http adres te vergelijken met een lijst van te blokkeren sites. Dit kunnen individuele domeinen zijn (bijvoorbeeld bureaujansen.nl) maar ook subdomeinen (bijvoorbeeld.nl). Ook kan worden gefilterd op bepaalde woorden in het domein (bijvoorbeeldfalunggongl93). Wanneer een internetgebruiker een domein op de lijst probeert te bezoeken, wordt de site geblokkeerd. Soms verschijnt in dat geval een formele mededeling dat de site is geblokkeerd; in andere gevallen verschijnt een leeg scherm of een storingsmelding.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">-Bij ons in Nederland zijn plannen voor invoer van internet filter. In Europese parlement wordt gesproken over internet filter. België heeft al internet filter met het doel kinderporno te blokkeren.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">- De Chinese overheid verplicht providers om aanstootgevende teksten van websites, nieuwsgroepen en prikborden af te halen. <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Ook moeten providers email verkeer controleren op het gebruik van ongeoorloofde teksten. E-mails naar grote groepen mensen kunnen worden geweigerd, terwijl een e-mail naar een persoon wel aankomt.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">- Iran heeft een soortgelijk systeem. De vele providers hanteren alleen niet allemaal dezelfde maatstaven, waardoor het kan zijn dat een website te bezoeken is in de ene stad, maar geblokkeerd wordt in de andere.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">- In Egypte is het niet toegestaan om dataverkeer zoals e-mail te versleutelen.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Vervuiling van DNS-server (Domein Naam Systeem)
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Een DNS-server koppelt een domeinnaam (bijvoorbeeld [|www.chilletjes.nl] of www.bvbgraphics.nl) aan een IP-adres (bijvoorbeeld 123.696.969.696). Elke website heeft zo'n IP-adres. Door het vervuiling van DNS-server kunnen domeinnamen aan de verkeerde website gekoppeld worden.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bij onderstaande voorbeelden gaat vermoedelijk ook om vervuiling van een DNS-server: <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">- Het dagblad "Trouw" meldt dat de website van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de gevaren van vogelgriep, wanneer gelezen wordt in China, minder ernstig voorstelt dan op de echte website van de WHO te lezen is.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">- Het regime in Oezbekistan is ook bederven in deze methode, meldt de organisatie "Reporters zonder Grenzen". Website van dissidenten worden gespiegeld en vervolgens wordt de inhoud subtiel gewijzigd. Meesten zal het niet eens opvallen dat er iets mis is met de website.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">- Ook in Thailand gebruiken ze deze techniek. Wie in Thailand een porno- of gok- website bezoekt, kan doorgesluisd worden naar het welbekende "Page not Found" pagina.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Overige internetcensuur methodes
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Een website of weblog beginnen mag in China als de identiteitspapieren binnen een maand overlegd zijn. Als dat niet gebeurt, wordt de website of blog weggehaald. In augustus 2004 heeft de Chinese internetpolitie zevenhonderd websites verwijderd.
 * <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Registratie verplicht **

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Zuid-Korea werkt aan een wet die internetgebruikers verplicht zich te registreren onder hun eigen naam en identiteitsnummer voordat ze kunnen 'posten' in een internetfora, zo meldden verschillende media deze zomer. Naam en nummer zouden dan worden vergeleken met de gegevens in een nationale database.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">De internetpolitie in China (naar schatting circa 30.000 digitale dienders) controleert of er in chatrooms en webfora strafbare zaken besproken worden. Ook worden veel vrijwilligers ingezet om chatrooms te beheren en kritische of onfatsoenlijke teksten te verwijderen.
 * <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Volgen van internetfora en chatrooms **

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bij bezoek aan een Chinees internetcafé zal de eigenaar een kopie van het identiteitsbewijs maken. De Chinese internetcafés zijn verplicht software te gebruiken die bepaalt welke website de cafébezoekers wel en niet mogen zien. Ook wordt het surfgedrag van de cafébezoekers zestig dagen vastgelegd. Internetcafés hebben een overheidsvergunning nodig.
 * <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Big Brother-internetcafés **

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">In China bestoken undercover-chatters namens de overheid internetfora en chatrooms met het doel de publieke opinie te beïnvloeden bij controversiële onderwerpen.
 * <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Undercover-chatters **

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Onwelgevallige websites in China krijgen de boodschap 'Uw website bevat inhoud die indruist tegen de wet'. In landen als Oezbekistan worden internetjournalisten regelmatig bedreigd.
 * <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Intimidatie **

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Als andere methoden voor internetcensuur niet helpen, grijpen sommige landen naar het uiterste middel: gevangenisstraf. 'Foute' internetgebruikers kunnen tot een jarenlange gevangenisstraf worden veroordeeld. In landen als China, Iran en Vietnam zitten mensen vast vanwege hun meningsuiting op internet. Ook journalisten die zijn uitgeweken naar het internet omdat kranten onder zware censuur staan, worden geregeld opgepakt.
 * <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Gevangenis **

=<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 18pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">2. Internet Filter =

toc <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Een internetfilter (ook wel inhoudscontrolesoftware of Content-Control Software genoemd) is een computerprogramma dat de inhoud van opgevraagde websites analyseert en aan de hand van het resultaat van die analyse beslist of de website al dan niet aan de gebruiker getoond mag worden. Filter om informatie te filteren wordt gebruikt door beide vormen van censuur zowel bij een formele als bij informele vorm van censuur. Internet filter wordt toegepast met behulp door/van zelfregulering of co-regulering. Filter wordt ook toegepast ongeacht hoofdmotieven van censuur; politieke- en machtsoverwegingen, het handhaven van sociale normen en veiligheidsoverwegingen.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Internet filter is meest gebruikte methode van internet censuur. Daarnaast wordt het ook, al zijn wij zelf vaak van onbewust; ook in ons eigen leven of door ons zelf toegepast. Voorbeelden van filters uit onze omgeving zijn: <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">- door de regering <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">- door de ISP naar zijn klanten <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">- door de werkgever richting werknemer <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">-door school naar studenten <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">- door de bibliotheek naar hun klanten <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">- door een ouder op zijn kinds computer <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">- door jezelf op je eigen computer

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">De bedoeling van een internet filter is om wat autoriteiten opgepast vinden te blokkeren voor bezoekers. Sommige internet filters bevatten een tijdslot wat toegepast kan worden door ouders om te bepalen hoelang ze op internet mogen. Internet filters worden gebruikt door regeringen om te zorgen dat eventuele schadelijke informatie voor de regering onderdrukt word. Wanneer er gezocht word op bepaalde regeringstermen zorgt het internetfilter dat de webpagina direct word afgesloten of er komt een error melding.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Toepassingen
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Deze software wordt voornamelijk gebruikt om te voorkomen dat kinderen websites te zien krijgen waarvan de inhoud schadelijk kan worden geacht voor hun geestelijk welzijn, zoals pornografische websites, websites waarvan de inhoud of de presentatie voor kinderen beangstigend kan zijn en websites waarop gebruik van geweld verheerlijkt wordt. Daarnaast worden internetfilters ook in bedrijven gebruikt om te voorkomen dat werknemers niet werkgerelateerde websites bezoeken. De technologie van internetfilters kan ook gebruikt worden voor het censureren van op internet beschikbare informatie door overheden. Bij een aantal landen betreft dit kinderpornografie, bij sommige andere, met name niet-democratische staten ook andere pagina's.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Centraal filter
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bij de Internet provider is een Internet filter geïnstalleerd dat ervoor zorgt dat Internet globaal kan worden gefilterd van bijvoorbeeld websites die te maken hebben met seks. Op het moment dat iemand gebruik gaat maken van Internet, is het Internet al gefilterd. Dit vindt plaats door middel van keywords en/of een verzameling van websites die verschillende categorieën kent bij de Internet provider. Een centraal filter wordt in het buitenland al veelvuldig toegepast voor met name de thuisgebruikers. Deze "voorfiltering" draagt bij aan een veiligere Internetverbinding, echter heeft minder flexibiliteit dan een lokaal Internetfilter. Een kenmerk van een centraal filter is de centrale gegevensopslag hetgeen uit privacy oogpunt vaak niet is gewenst (Een lokaal filter kent een lokale gegevens opslag).

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Lokaal filter
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Met behulp van een lokaal Internetfilter sluit het surfgedrag aan bij de filosofie, geloofsovertuiging en regelgeving van de Ouder enz.. De Internetfilters van vandaag de dag zijn eenvoudig te bedienen, dus vanuit beheersaspect biedt dit geen problemen. Tevens kan een "niet gewenste Internetsite" DIRECT worden tegengehouden hetgeen bij een centraal filter niet mogelijk is en kunnen problemen snel worden gevonden middels het zelf kunnen genereren van rapportages.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Werking
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Er bestaan verschillende methoden om te beoordelen of een bepaalde website aan de gebruiker getoond mag worden. <<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">De meest toegepaste methoden zijn de volgende vier: <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">• Controleren of de site op de vooraf samengestelde white list met toegestane websites staat <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">• Controleren of de site op de vooraf samengestelde black list met verboden websites staat <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">• Controleren of de betreffende website door de uitgever voorzien is van een classificeringslabel, bijvoorbeeld een ICRA-label <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">• Controleren of in de inhoud van de website bepaalde niet-toegestane woorden voorkomen.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">De meeste internetfilters gebruiken een combinatie van de hierboven genoemde filtermethoden. Een internetfilter kan zowel op de computer van de gebruiker als op de computers van de internet provider geïnstalleerd zijn.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Onvolkomenheden
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Een internetfilter dat alle gewenste inhoud doorlaat en alle ongewenste inhoud tegenhoudt bestaat niet, geen enkele leverancier van filtersoftware kan op dat gebied een absolute garantie geven. Wanneer bijvoorbeeld het woord borst tot verboden woord wordt verklaard om pornografische sites uit te filteren zal ook informatie over borstkanker worden tegengehouden, net als bijvoorbeeld het recept voor borstplaat. <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Omgekeerd kunnen filters omzeild worden: als je weet dat de termen porno en seks niet door het filter komen kunnen termen als p0rN0 en 5-E-X gebruikt worden.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Filterkeuze
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Welk filter (of welke filterinstelling) gewenst is varieert uiteraard. Een op jongeren gerichte website waarop seksuele voorlichting wordt gegeven zal door sommige ouders als zeer gewenst worden gezien terwijl andere ouders dezelfde website als ongewenst zullen ervaren omdat ze deze voorlichting zelf willen doorgeven of het oneens zijn met de verstrekte informatie.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Internetcensuur in Nederland
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">De aankondiging van Buitenlandse Zaken om internetcensuur in het buitenland samen met haar Franse ambtgenoot te gaan bestrijden is een goed streven, maar ook hypocriet, aldus Bits of Freedom (BoF). Volgens de Burgerrechtenbeweging verlegt minister Verhagen daarmee de aandacht onterecht naar het buitenland. "Hij verhult daarmee dat ook in Nederland door het Ministerie van Justitie actief gewerkt wordt aan een internetfilter, zonder juridische waarborgen", zegt BoF directeur Ot van Daalen.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">In Nederland wordt het internetfilter niet op grond van een wet geïntroduceerd, maar drukt het Ministerie van Justitie zijn plan in samenspraak met providers door, aldus de burgerrechtenbeweging. "Hierdoor tasten we in het duister over de inhoud van de afspraken tussen de overheid en de providers. We weten ook niet welke websites op de lijst komen, want die lijst zal niet openbaar worden gemaakt.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Censuur
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Volgens Van Daalen zijn er geen juridische waarborgen bekend in het geval dat een website onterecht op de lijst wordt geplaatst. "Hierdoor zijn we overgeleverd aan de goede wil van degene die de zwarte lijst bijhoudt. Het verbergen van illegaal materiaal achter een filter is bovendien nooit een goede oplossing: die websites moeten verwijderd in plaats van verborgen worden, en de verspreiders moeten worden gestraft."

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bits of Freedom: "De pot verwijt de ketel. Onder het bewind van Verhagen's partijgenoot minister Hirsch Ballin wordt er juist alles aan gedaan om het Nederlandse internet te censureren. Alle juridische waarborgen ontbreken. Wij roepen minister Verhagen op om deze rampzalige plannen van zijn partijgenoot te stoppen, in plaats van dictatoriale regimes langs een meetlat te leggen waar Nederland zelf schandalig slecht bij afsteekt."

=<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 18pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">3. Doelen van Internetcensuur =

toc <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Wat zijn de doelen voor overheden wereldwijd om internetcensuur toe te passen?

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Het doel voor toepassen van internet censuur van staten met een autoritair repressief regime of democratische staten, waaronder ook Nederland is het doel hetzelfde. Het doel is beschermen van ideologische en politieke overwegingen, normen en waarde van de staat en samenleving waarover ze regeren. Dus het doel van internetcensuur verschilt nogal per levensopvatting van regerende overheid. Het doel van internetcensuur kan als weerspiegeling van de vrijheid binnen maatschappij gezien worden. Hoe minder censuur hoe meer vrijheid!

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">China is het meest perfecte voorbeeld die gebruik maakt van internet censuur. Dit omdat China hiermee vaak het nieuws haalt. Zo heeft China in september 2002 de bekende zoekmachine Google uit de lucht gehaald. De zoekmachine maakte het mogelijk voor de bevolking om website´s op te halen die verboden zijn door de Chinese regering.
 * <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">The great firewall of China **

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">China gaat heel ver met het doorvoeren van internet censuur. Zo heeft de regering zoekmachines een verdrag laten tekenen. Deze noemen ze de Public Pledge on Self-discipline for the Chinees Internet Industry. In dit verdrag staat waar de zoekmachines zich aan moeten houden om niet geblokkeerd te worden door de overheid. Dit verdrag werd onder andere ondertekend door Yahoo, dit omdat de zoekmachine een kantoor in China heeft staan.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Een weblog beginnen in China mag pas wanneer de identiteitspapieren binnen een maand gecontroleerd zijn. Als dit niet gebeurd dan word de website van het internet afgehaald.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">China is een (Mac Donalds) Communistisch land, het communisme houd eerder stand wanneer het nationalisme bij het volk groot is. Wanneer de Chinese overheid geen internetcensuur doorvoert kunnen journalisten en bloggers nieuwsberichten lezen uit andere landen over China. Waardoor het beeld van de bevolking kan veranderen. Het nationalisme (trots zijn op je land) zal dan minder worden en de geloofwaardigheid van de regering zal dan dalen. Hier zien we dus dat China internet censuur doorvoert om politieke redenen. Het doel van de internet censuur in China is de mensen de informatie te laten lezen die zij toestaan.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">De internetcensuur die de Chinese overheid gebruikt is onder te verdelen in **formele internetcensuur**. Dit omdat de overheid van te voren bepaald wat wel en niet gelezen mag worden.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Internet niet voor iedereen toegankelijk maken
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">In Cuba is het internet niet de normaalste zaak van de wereld. Het internet is in Cuba niet voor iedereen toegankelijk. Alleen artsen, partijleden, ambtenaren en anderen die toestemming hebben gekregen van de communistische partij mogen gebruik maken van het wereld wijde web. Het toerisme in Cuba heeft hier het meeste last van. Deze kunnen namelijk niet online adverteren. Voor de toeristen zelf zijn er wel speciale faciliteiten die het internetten op het eiland toch mogelijk maken.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Doordat de Cubaanse regering bepaald wie er gebruik mag maken van het internet, controleert de overheid het internet. Daarnaast is het makkelijker iemand aan te spreken wanneer je weet wie er gebruik van maakt. Wanneer er informatie gepubliceerd wordt wat niet door de overheid is goed gekeurd, kan deze persoon hierop worden aangesproken.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Op deze manier kan er alleen informatie worden verstrekt die goed gekeurd is door de overheid. Een vorm van internetcensuur. Het doel van de overheid in Cuba heeft een politieke achtergrond. Net als China is Cuba een communistisch land, het heeft net als China dezelfde ideologieën en politieke standpunten. Net als China willen ze het nationalisme zo hoog mogelijk houden. Waardoor de overheid van te voren maatregelen treft om dit te waarborgen. De Cubaanse regering past net als de Chinese overheid **formele internetcensuur** toe.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Illegaal downloaden
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Tegenwoordig kan alles gedownload worden vanaf het internet. Ook is het mogelijk om via het internet illegaal muziek, software etc. te downloaden. Het Franse parlement heeft hiervoor en wet voor aangenomen. Door de overheid is een instantie in het leven geroepen die het internet gebruik van de franse gaat controleren. Deze instantie heet de hadopi (hoge instantie voor de verspreiding van werken en bescherming van rechten op internet).

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Deze wet heet de three-strikes wet. Het komt in deze wet erop neer dat wanneer internetgebruikers drie keer inbreuk maken op het auteursrecht zij afgesloten kunnen worden van het internet. De Franse overheid heeft ook gevraagd aan de EU om deze wet te verwerken in de gedragscode voor internetvrijheid. Alleen deze wet is juist in strijd met de internetvrijheid. En zelfs in strijd met het grondrecht op communicatievrijheid en het grondrecht op privacy. Het is daarom dat de EU besloten heeft deze wet te verwerpen. <span style="font-family: Verdana,Geneva,sans-serif;">Deze censuur kan onderverdeeld worden als informele censuur want deze censuur valt onder zelfregulering en co-reguleren. Het valt onder zelfregulering omdat het illegaal downloaden verboden is volgens de wet en het valt ook onder co-reguleren omdat er ook van uit word gegaan dat de providers daar rekening mee houden.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">De wet is in oktober 2010 ingegaan en heeft al verschillende gevolgen gehad. In Frankrijk krijgen nu gemiddeld 25.000 mensen per dag een waarschuwing. Zij kunnen door deze wet mogelijk afgesloten worden zonder eerlijk proces.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">De Fransen hebben dus niet een politiek doel voor de internet censuur. Het doel van de Franse overheid is illegale downloads, van bijvoorbeeld muziek, tegen te gaan. En de auteursrechten te beschermen. Ook al is dit dan wel in strijd met het recht op communicatie vrijheid en het grondrecht op privacy.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Censureren na gebeurtenis of historisch feit
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Wanneer er zich een historisch feit plaats vindt of een bijzondere gebeurtenis gaan mensen hier over praten. Dit gebeurt ook over het internet. Verschillende social media platforms worden geraadpleegd na een belangrijke gebeurtenis. Na de aardbeving in Haïti bijvoorbeeld werd door 50.000 twitteraars de tag #haïti getwitterd.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Sommige landen willen deze gebeurtenissen stil houden. Vooral wanneer de overheid in het spel is. En kiezen daarom om dit te censureren.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Dit gebeurde bijvoorbeeld in China. Na een rel die uitgebroken was tussen 2 bevolkingsgroepen. Het gebied waar deze rel uitbrak, (Xijang), zat hierna maanden lang zonder internet.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Het doel van dit soort internetcensuur is het niet uit laten lekken van een gebeurtenis waardoor een land of persoon een slechte naam kan krijgen.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Volgens de wet verboden
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Wetten en regels zijn er om je aan te houden. En enkele landen kiezen ervoor om deze wetten ook door te voeren op het web.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">In Thailand is gokken volgens de wet ten strengste verboden. Het is daarom dat Thailand er voor kiest om gok websites te blokkeren of door te sluizen naar een "page not found".

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Forums en weblogs
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">We hebben het misschien niet door maar internetcensuur is dichterbij dan gedacht word. Verschillende blogs en forums passen ongemerkt internetcensuur toe. Wanneer er comments verschijnen op topics die niet van toepassing zijn, of niet door de webmaster worden geaccepteerd worden al snel verwijderd. We kunnen dit zien als een vorm van internetcensuur omdat één bestuurlijke macht de informatie bewerkt. En laat zien wat wel en niet geplaatst mag worden. Het doel van de webmasters is om zo aan te geven hoe ver de gebruikers mogen gaan.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Invoering kinderporno filter
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Internet censuur wordt ook gebruikt om kinderen te beschermen of om het delen van verboden materiaal als het gaat om kinderen. Kinderporno is namelijk verboden in elke land maar is toch te vinden op het internet. Elk land heeft wel een website waar kinderporno op staat en dit moet worden gevonden en worden verwijderd. Een middel hiervoor is het censureren van deze websites. Verschillende landen proberen nu een filter door te voeren waarbij kinderporno kan worden gecensureerd en waardoor dus de website geblokkeerd word voor bezoekers.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Het filter heeft tot doel sites op het internet te blokkeren met daarop kinderpornografische afbeeldingen of videomateriaal. Door het opstellen van een blacklist van deze sites en het toepassen van technologische censuur, het filter, kunnen sites die op de blacklist staan niet meer bezocht worden. De gebruiker die naar de site surft krijgt een rood stopbord in zijn browser met uitleg over de onbereikbaarheid van de site. Men onderneemt dus niets tegen de makers en verspreiders van kinderporno noch verwijdert men de weerzinwekkende inhoud van de sites. De sites worden uitsluitend ontoegankelijk gemaakt.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Naast de filtersystemen en internetcensuur in repressieve regimes, zoals in China of Thailand, kent alleen Australië en Duitsland tot op heden een verplicht filtersysteem. Vrijwillige filtersystemen komen onder andere voor in Zweden, Noorwegen, Finland en Denemarken. Vrije, westerse staten dus. De plannen voor toepassing van een verplicht kinderporno filter op het internet liggen in Nederland ook al klaar. De bestaande filtersystemen falen aantoonbaar. De beruchte klokkenluidersite wikileaks.org publiceerde inmiddels tal van geheime blacklists waarna bleek dat 70-90% van de geblokkeerde websites niets met kinderporno te maken had.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Overheden blokkeerden lukraak informatie die zij zelf niet geschikt achtten, maar maakten ook talloze fouten tijdens het blacklisting proces. Zo stond op de Australische blacklist een onschuldige website van een tandarts. Ook Nederlandse websites verschenen op de diverse gelekte blacklists. Daaronder een groot aantal reguliere pornografische sites, maar ook een site van een bedrijf dat opleidingen voor heftruckchauffeurs aanbiedt. De samenstelling van de blacklists is dus een heikel punt. De gewenste transparantie staat op gespannen voet met de noodzaak de inhoud van het blacklisting proces en de blacklist zelf niet openbaar te maken. Het proces en de lijst, dat volgens overheden strikte afscherming vereist, is oncontroleerbaar en kan derhalve gemakkelijk tot misbruik leiden.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Het behoeft geen nader betoog dat Europese overheden actie moeten ondernemen om het probleem van kinderporno en de verspreiding daarvan een halt toe te roepen. Echter, invoering van het kinderporno filter streeft dat doel compleet voorbij en leidt tot censuur waarvan de negatieve gevolgen op de lange termijn niet te overzien zijn.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Deze censuur kan onderverdeeld worden als informele censuur want deze censuur valt onder zelfregulering en co-reguleren. Het valt onder zelfregulering omdat kinderporno verboden is volgens de wet en het valt ook onder co-reguleren omdat er ook van uit word gegaan dat de providers kinderporno probeert tegen te gaan.

=<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 18pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">4. Benadeelde groepen =

toc <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Internetcensuur is een vorm van toezicht van overheidswege op de inhoud van een uiting op het interne, alvorens deze uiting digitaal wordt gepubliceerd. Door internetcensuur zijn er een aantal groepen mensen die hierdoor worden benadeeld. Onder andere filters, en wetten en straffen zorgen ervoor dat zij geen advertenties en/ of nieuws kunnen verspreiden.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Hieronder staan een aantal groepen die benadeeld kunnen worden of zijn door internetcensuur:

>
 * <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Journalisten
 * <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bloggers
 * <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Nieuwsgroepen
 * <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Gewone internet gebruikers

Journalisten
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Internetcensuur heeft ook grote nadelen voor journalisten. Zij weten namelijk niet of de informatie die zij krijgen via het internet ook echt de waarheid is. Daarnaast word het moeilijker door internetcensuur hun beroep uit te voeren. Dit omdat zij niet het nieuws kunnen brengen aan de grote menigte omdat het gecensureerd is. Op den duur kan dit het recht op persvrijheid benadelen. Dit omdat stukken die geschreven worden en geplaatst door de overheid weggehaald kunnen worden. Hierdoor kan de journalist niet zijn verhaal vertellen aan het grote publiek en is dit in strijd met het recht op persvrijheid.

Bloggers
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Dit geld ook voor bloggers. Bloggers schrijven vaak over dingen die gebeurt zijn in de wereld. Of over een bepaald onderwerp. Eigenlijk kun je bloggers zien als de moderne journalist. Wat dus voor de journalist geldt, geldt ook voor de blogger. Doordat hij zijn verhaal niet kan vertellen omdat dit wordt verwijderd door de overheid wordt hij benadeeld. Hij wil alleen zijn publiek vertellen wat hij er van vind maar word hier van weerhouden. Net als de journalist wordt weerhouden zijn verhaal te vertellen aan de grote massa.

Nieuwsgroepen
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Nieuwsgroepen daarentegen zijn plekken op het internet waar het nieuws en andere onderwerpen worden besproken. Wanneer er op deze nieuwsgroepen onderwerpen besproken worden die de overheid niet wilt kan de overheid dit censureren. Wanneer zij dit doen is er sprake van internetcensuur. Daardoor is deze groep ook een van de benadeelde. Zij worden er namelijk van weerhouden te discussiëren over een bepaald onderwerp omdat de overheid dit niet wil.

Gewone internet gebruikers
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Doordat de bovenstaande groepen benadeeld worden door internetcensuur, kun je eigenlijk wel stellen dat elke gebruiker van het internet word benadeeld door internetcensuur. Wanneer het moeilijker of onmogelijk wordt gemaakt om nieuws op het internet te verspreiden zal niemand nieuws op het internet kunnen vinden. Dus even snel een nieuws artikel na lezen zal dan een stuk lastiger worden. Niet al het nieuws zal verwijdert worden maar het nieuws dat niet gepubliceerd mag worden(door journalisten, bloggers en nieuwsgroepen) zal nooit bij de gebruiker komen. Hier praten we dus over een benadeelde groep voor zowel de verspreider als de lezer/gebruiker van het internet.

=<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 18pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">5. Wetten en straffen =

toc <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Ingevolge artikel 7 Grondwet heeft niemand vooraf verlof nodig om door de drukpers gedachten of gevoelens te openbaren, behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet. Wanneer "drukpers" ruim wordt geïnterpreteerd, in de zin dat daaronder ook het internet wordt verstaan, zou men kortweg kunnen concluderen dat internetcensuur in strijd is met deze grondwetsbepaling en dus niet is toegestaan.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">In Nederland zijn er op dit moment geen duidelijke regels en wetten voor internet afzonderlijk. Het internetcensuur komt wel rustig onze kant op want Nederland en Frankrijk nemen het initiatief voor het opstellen van een internationale gedragscode voor internetvrijheid. Minister Ernst Hirsch Ballin van Justitie wil dat het Openbaar Ministerie, zonder tussenkomst van een rechter, een internetsite kan verbieden die onrechtmatig verkregen informatie publiceert. Nu moet een rechter zich daar altijd over uitspreken. Het gaat om informatie die is gestolen, of die niet voor publicatie bedoeld is.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Een internationale gedragscode kan bijvoorbeeld richtlijnen geven voor de export van internetfilters. Landen en bedrijven die de gedragscode onderschrijven, kunnen er zeker van zijn dat technologie niet wordt gebruikt voor censuur van internet.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Nederland en Frankrijk nodigen andere landen, internationale instellingen, maatschappelijke organisaties, ICT-bedrijven, academici en mensenrechtenverdedigers aan het begin van de zomer uit om in Parijs te spreken over een gedragscode.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Verder zullen de deelnemers bekijken hoe internetvrijheid een juridische basis kan krijgen, hoe internetcensuur door staten kan worden gemonitord en hoe mensenrechtenverdedigers, die gebruik maken van internet, kunnen worden ondersteund.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Nederland en Frankrijk werken ook in de EU gezamenlijk aan voorstellen voor de beperkingen op de uitvoer van internetfilter technologie naar Iran. Iran censureert het internet mede met technologie die afkomstig is van Europese bedrijven.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Landen die de gedragscode onderschrijven, zouden er 'zeker van kunnen zijn' dat de technologie niet wordt gebruikt om het internet te censureren. Ook zou moeten worden gekeken hoe internetvrijheid een 'juridische basis' kan krijgen en hoe mensenrechtenactivisten die het internet gebruiken, kunnen worden gesteund. In Nederland wordt al langere tijd gewerkt aan een internetfilter, dat moet worden gebruikt om te filteren op kinderporno. Het is echter onduidelijk of dat filter alleen daarvoor zal worden gebruikt.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Er wordt overigens wel hevig geprotesteerd tegen het wetsvoorstel want volgens internetorganisaties, wetenschappers en bloggers komt de pers- en internetvrijheid in het gedrang.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Zo is er een brand brief naar Minister Ernst Hirsch Ballin gestuurd. Het wetsvoorstel werkt volgens de opstellers van de brief overheidscensuur in de hand en zou vergaande gevolgen hebben voor de vrijheid van de Nederlandse internetters. Zo zijn ze tegen het plan om de officier van justitie bevoegd te maken om gegevens van het internet te verwijderen en websites deels af te sluiten, zonder voorafgaand besluit van een rechter.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">De briefschrijvers protesteren eveneens tegen het voorgenomen verbod op publicatie van niet-openbare informatie. Dit zou klokkenluiders het werk onmogelijk maken. De brief is een initiatief van de digitale burgerrechtenbeweging Bits of Freedom**. De brief is mede ondertekend door de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), BNN en internetondernemers.**

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">In opdracht van het ministerie van Justitie (WADE) is in 2008 een onderzoek <span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">uitgevoerd naar (o.m.) de juridische grondslag van samenwerking tussen de KLPD en de internet service providers. De onderzoekers concluderen dat de juridische grondslag voor het blokkeren van de webpagina's op basis van de zwarte lijst van de KLPD problematisch is. De KLPD heeft geen bevoegdheid tot het (doen) filteren en blokkeren van websites met kinderpornografische materialen. Een dergelijke activiteit kan niet worden gebaseerd op artikel2 Politiewet 1993, maar vereist een expliciete wettelijke basis vanwege de mogelijke beperking van het uitoefenen van het grondwettelijk beschermde recht op de vrijheid van meningsuiting. De onderzoekers wijzen op de mogelijkheid van zelfregulering en analyseren in dat verband ervaringen in andere Europese landen, waaronder Noorwegen en Zweden.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">In reactie op dit onderzoeksrapport schreef de Minister van Justitie op 15 september 2008 aan de Tweede Kamer (o.m.): "Ik onderschrijf dat de mogelijkheden om te filteren en te blokkeren kleiner worden warneer de overheid dit doet of laat doen; de mogelijkheden van de overheid om informatie te blokkeren worden immers begrensd door Grondwet en EVRM. Ik onderschrijf ook de mening van de onderzoekers dat er juridische mogelijkheden zijn voor providers, netwerkbeheerders of particulieren om hun internetverkeer zelf te filteren. De minister geeft aan van mening te zijn dat de werkwijze die nu door het KLPD samen met een aantal internet service providers wordt gevolgd niet moet worden voortgezet. Hij heeft overleg gevoerd met vertegenwoordigers van de internet service providers om alternatieve mogelijkheden te onderzoeken. Afgesproken is dat de internet service providers de techniek van het ontdekken van kinderporno zullen proberen te verfijnen en die te gebruiken voor het ontwikkelen van kinderpornofilters, zo blijkt uit de brief van de minister aan de Tweede Kamer. Voorts zullen de internet service providers zelf een voorziening treffen voor het bijhouden en actualiseren van de zwarte lijst en zullen zij, gezamenlijk met de overheid, werken aan de ontwikkeling van een platform voor de internationale uitwisseling van gegevens.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Internetcensuur en het EVRM
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Ingevolge artikel 10, eerste lid, van het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) heeft een ieder het recht op vrijheid van meningsuiting. Dit recht omvat de vrijheid een mening te koesteren en de vrijheid om denkbeelden te ontvangen of te verstrekken, zonder inmenging van enig openbaar gezag en ongeacht grenzen. Ingevolge het tweede lid van artikel 10 EVRM kunnen beperkingen aan de vrijheid van meningsuiting worden gesteld. Deze beperkingen dienen noodzakelijk te zijn in het belang van een democratische samenleving' (de noodzakelijkheids- en proportionaliteit) in het belang van de nationale veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten, voor de bescherming van de gezondheid of de goede zeden of de bescherming van de rechten en vrijheden van anderen.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft in zijn uitspraak in de zaak Perrin tegen Verenigd Koninkrijk (2005) bepaald dat uitingen op Internet onder de reikwijdte van artikel 10, eerste lid, EVRM vallen. Ook het Comité van Ministers van de Raad van Europa heeft expliciet erkend dat digitale uitingen beschermd worden door deze verdragsbepaling.

<span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 10pt;">In de Declaration on Human Rights and the Rule of Law in the Information Society (2005) verklaarde het Comito dat "freedom of expression, information and communication should be respected in a digital as well as in a non-digital environment, and should not be subject to restrictions other than those provided for in Article 10 of the ECHR,simply because communication is carried in digital form."

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">In hoeverre biedt artikel 10 EVRM ruimte voor censuur van overheidswege? De tekst van artikel 10, tweede lid, sluit censuur niet uit. WeI vloeit uit die bepaling de eis voort dat elke preventieve maatregel noodzakelijk zal moeten zijn in een democratische samenleving. Het Europees Hof voor de Rechten van de mens (verder: het Hol) beschouwt voorafgaande toestemming als uiterst verdacht. In het Sunday Times No.2-arrest overwoog het Hof hierover: "The dangers inherent in prior restraints are such that they call for most careful scrutiny on the part of the Court."

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Uit het voorgaande kan worden geconcludeerd dat internetcensuur in de jurisprudentie van het Hof niet wordt uitgesloten, maar weI aan een strikte noodzakelijkheids en proportionaliteitstoets wordt onderworpen. Dit betekent dat een overheid,indien deze internetcensuur wil toepassen, zal moeten aantonen met het oog op welk doel het voorafgaand toezicht nodig is, dat er geen alternatief middel is om dit doel te bereiken en dat het gekozen middel (de censuur) evenredig is ten opzichte van het te bereiken doel.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Internetcensuur wetten en straffen in China
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Het beleid en de wetten die China hanteert op het gebied van internetcensuur staan op veel punten op gespannen voet met internationale mensenrechtenstandaarden, waaronder het recht op vrijheid van meningsuiting. Zolang het strafrecht onduidelijke gedefinieerde begrippen als ‘staatsgeheimen’ en ‘staatondermijnend gedrag’ bevat worden deze misbruikt voor onjuiste detentie en voor het vervolgen van journalisten, redacteurs en gewone internetgebruikers.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Het internetcensuur in China is en kan wel degelijk ver worden doorgevoerd. Internet kan zelfs een instrument voor controle zijn. Internetcensuur geschiedt op verschillende wijzen. Er zijn internationale gateways, waar alle buitenlandse internetpagina's binnenkomen, zoals ChinaNet van China Telecom. Deze worden gecontroleerd met behulp van netwerkfilters, die vrij eenvoudig alle onwelgevallige sites blokkeren. Bovendien zijn de internetproviders (ISP's), maar ook de (vele)internetcafe's, verantwoordelijk voor de pagina's die zij doorgeven. Bij hen zijn zogeheten blackboxes geïnstalleerd dat alle internetverkeer gedurende 60 dagen opslaan. Zo kan precies worden nagegaan wie waar op het internet is geweest. Bovendien moet een internetgebruiker zich binnen dertig dagen laten registreren.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Een wapen dat de Chinese overheid in de strijd gooit is intimidatie. Met gerichte acties laat zij weten dat de overheid een oog in het zeil houdt. Zo laat zij op onwelgevallige sites soms boodschappen achter als: 'uw website bevat inhoud die indruisen tegen de wet'. Een enkele keer gaat een hele website voor een paar dagen plat, zoals in 1997, toen de portal Sinacom een link bevatte naar een pornografische site.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Door alle regelgeving en maatregelen is er een klimaat van zelfcensuur ontstaan. Mensen die in internetcafés surfen (dit zijn volgens een onderzoek uit 2001 21 procent van de schatting 30-40 miljoen Chinese surfers) voelen de sociale controle die er in die omgeving heerst. Dat geldt ook voor mensen die op het werk internetten (ca. 21 procent).

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Zelfregulering komt in sommige gevallen zelf op gang. Zo riep de industrie zelf de Public Pledge on Self-Discipline for the Chinese Internet Industry in het leven. Bedrijven die deze overeenkomst tekenen, beloven gevoelig materiaal (bijv. mensenrechten, dissidenten etc.) te verwijderen. Alle Chinese zoekmachines hebben hun handtekening gezet. Portal Yahoo is waarschijnlijk het enige Amerikaanse bedrijf dat deze overeenkomst heeft getekend. Yahoo heeft een Chinees kantoor, in tegenstelling tot bijvoorbeeld Google. Deze zoekmachine hoeft de Pledge dan ook niet te ondertekenen, maar loopt wel het risico van een blokkade, zoals deze maand daadwerkelijk gebeurde.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Door de toename van buitenlandse meer buitenlandse investeringen in China lopen deze westerse bedrijven in de ICT steeds meer risico mee te werken aan mensenrechtenschendingen. Denk hier vooral bij het schenden van de vrijheid van meningsuitingen en het onderdrukken van meningen die afwijken van het gewenste denk patroon. Mede door alle westerse en andere buitenlandse investeringen in China lijken internetbedrijven deel het probleem te zijn geworden.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Denk hierbij aan grote en invloedrijke westerse ICT/ internetbedrijven. Microsoft, Google en Yahoo! Zijn bedrijven die in principe mee werken aan het probleem van internet censuur in China.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Zo heeft Microsoft op 30 december 2005, op verzoek van de Chinese overheid de weblog van Zhao Jing een onderzoeker voor de New York Times in Peking afgesloten. Het bedrijf maakt het gebruikers van MSN spaces in China bovendien onmogelijk om bepaalde ‘gevoelige’ termen te gebruiken in hun account naam of blogtitel.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Google heeft speciaal voor China een eigenlijk zoekmachine ontwikkeld en gelanceerd in januari 2006. ‘www.google.cn’, is een zelfcensurerende zoekmachine voor Chinese gebruikers als alternatief voor google’s bestaande zoekmachine buiten China.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Wat betreft het risico lopen voor westerse bedrijven om mee te werken aan schenden van mensenrechten spant Yahoo! de troon. Yahoo! heeft vrijwillig de door China opgestelde ‘Public Pledge on Self-discipline for the Chinese Internet Industry’ ondertekend. Het bedrijf schaart zich daarmee achter de officiële inspanning tot censuur. Yahoo! heeft ook informatie verstrekt waarmee de Chinese overheid tenminste vier Chinese internetgebruikers heeft kunnen veroordelen op beschuldigingen van ‘lekken van staatsgeheimen’ of ‘staatsondermijnend gedrag’. Deze beschuldigingen zijn een grove schending van de vrijheid van meningsuiting.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Een van de vier veroordeelde Chinese internetgebruikers is Shi Tao, een Chinese journalist van dagblad Dangdai Shang Bao. In een mail 'onthulde' hij de details van een overheidsdirectief over hoe journalisten om moesten gaan met de aanstaande herdenking van het bloedbad op het Plein van de Hemelse Vrede in 1989. De mail verstuurde hij met zijn Yahoo! account. Yahoo! overhandigde zijn privégegevens aan de Chinese autoriteiten, waardoor Shi Tao veroordeelt kon worden tot 10 jaar gevangenis.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Zo blijkt dus dat ondanks alle mogelijkheden die er zijn wat betreft internet censuur, er sommige landen zoals China grijpen naar het uiterste middel: gevangenisstraf. 'Foute' internetters kunnen tot een jarenlange gevangenisstraf worden veroordeeld. In landen zoals het eerder genoemde China, maar ook in Iran en Vietnam zitten mensen vast vanwege hun meningsuiting op internet. Ook journalisten die zijn uitgeweken naar het internet omdat kranten onder zware censuur staan, worden hier geregeld opgepakt.

=<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 18pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">6. internetcensuur.nl =

toc

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Nederland
<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Toen is er de afgelopen jaren gedebatteerd over de wenselijkheid en mogelijkheden van een vorm van censuur op Internet in het belang van de staatsveiligheid, meer in het bijzonder het beschermen van de samenleving tegen de dreiging van terrorisme. Het debat begon na de aankondiging van het Tweede Kamerlid Wilders van zijn film Fitna. In reactie hierop pleitte Minister van Staat Van den Broek er in maart 2008 voor dat de Nederlandse regering een kort geding zou aanspannen tegen het Tweede Kamerlid, om, met het oog op de staatsveiligheid, de rechter (vooraf) te laten bepalen of uitzending van de film verantwoord was. De discussie naar aanleiding van deze gebeurtenissen spitsten zich toe op de vraag of er, ondanks het in artikel 7 Grondwet geformuleerde censuurverbod, niet toen onder bijzondere omstandigheden ruimte is, of zou moeten komen, voor een vorm van censuur op internet.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Niet alleen in het buitenland is er sprake van internet censuur. Binnenkort is dit misschien ook wel van toepassing in Nederland. Minister Hirsch Ballin heeft namelijk een wetsvoorstel ingediend die het mogelijk maakt dat het OM (Openbare ministerie) internet websites mag verbieden. Ook staat hierin dat het verbieden van websites mogelijk moet worden zonder dat hier een rechter tussen zit. Nu moet dit via de rechter geregeld worden.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Het zal hier volgens onze minister gaan om informatie die is gestolen of die niet voor publicatie bestemt zijn. Bijvoorbeeld uitgelekte stukken van nationaal belang. Als deze wet aangenomen wordt zal dit de deur openzetten voor overheid censuur. De overheid mag dan namelijk bepalen welke informatie wel gepubliceerd mag en welke niet.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Dit wetsvoorstel is in juni 2010 aangevraagd maar er werd direct heftig op gereageerd door bloggers, wetenschappers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Deze zijn op grote schaal in actie gekomen en hebben allen hun handtekening gezet onder de brandbrief.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Ook de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) heeft gereageerd op het wetsvoorstel. Zij zijn bang dat door het aannemen van deze wet, de weg naar internetcensuur door de Nederlandse overheid vrij maakt. En dat hierdoor ook de wet tot persvrijheid op het spel zou kunnen komen te staan.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">In het wetsvoorstel komt niet alleen het filteren van informatie aan bod.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Ook is er een maatregel voorgesteld door de Europese commissie die kan leiden tot internet censuur. Zij pleiten voor een EU-breed filter dat verplicht moet worden. Dit met het oog op het filteren van kinderporno.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">De website Bits of Freedom werd het voorstel niet hartelijk ontvangen. Het voorstel zou alle EU-lidstaten verplichten om ervoor te zorgen dat websites die kinderpornografische informatie of afbeelding verstrekken, worden geblokkeerd.

<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 10pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Toch is het gebruik van zo'n filter een slecht idee. Kindermisbruik moet bestreden worden daar zijn we het allemaal mee eens. Maar waarom is een filter dan toch zo'n slecht idee? Ten eerste zo een filter is niet zo effectief: het kan gemakkelijk worden omzeild. Ten tweede verbergt zo'n filter slechts de websites: de foto's van de kindermisbruik blijven gewoon online staan. Ten derde het moet een gedetailleerd technologisch systeem worden wat zeer gecompliceerd is. Een fout in het systeem kan gevolg hebben dat het hele internet onbereikbaar is voor abonnees. En tot slot kan zo'n filter een aanzet geven tot het filteren van meerdere strafbare feiten op het internet.

=<span style="font-family: 'Verdana','sans-serif'; font-size: 18pt; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bronnen vermelding =

<span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: [] <span style="border-bottom: windowtext 1pt; border-left: windowtext 1pt; border-right: windowtext 1pt; border-top: windowtext 1pt; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt; padding-bottom: 0cm; padding-left: 0cm; padding-right: 0cm; padding-top: 0cm;">Bron:[] <span style="border-bottom: windowtext 1pt; border-left: windowtext 1pt; border-right: windowtext 1pt; border-top: windowtext 1pt; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt; padding-bottom: 0cm; padding-left: 0cm; padding-right: 0cm; padding-top: 0cm;">Bron: [] geraadpleegd ... <span style="border-bottom: windowtext 1pt; border-left: windowtext 1pt; border-right: windowtext 1pt; border-top: windowtext 1pt; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt; padding-bottom: 0cm; padding-left: 0cm; padding-right: 0cm; padding-top: 0cm;">Bron: [], geraadpleegd .... <span style="border-bottom: windowtext 1pt; border-left: windowtext 1pt; border-right: windowtext 1pt; border-top: windowtext 1pt; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt; padding-bottom: 0cm; padding-left: 0cm; padding-right: 0cm; padding-top: 0cm;">Bron: [] geraadpleegd ... <span style="border-bottom: windowtext 1pt; border-left: windowtext 1pt; border-right: windowtext 1pt; border-top: windowtext 1pt; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt; padding-bottom: 0cm; padding-left: 0cm; padding-right: 0cm; padding-top: 0cm;">Bron: [] geraadpleegd ... <span style="border-bottom: windowtext 1pt; border-left: windowtext 1pt; border-right: windowtext 1pt; border-top: windowtext 1pt; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt; padding-bottom: 0cm; padding-left: 0cm; padding-right: 0cm; padding-top: 0cm;">Bron: [] <span style="border-bottom: windowtext 1pt; border-left: windowtext 1pt; border-right: windowtext 1pt; border-top: windowtext 1pt; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt; padding-bottom: 0cm; padding-left: 0cm; padding-right: 0cm; padding-top: 0cm;">Bron: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 10pt;">Brond: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: http:/www.liveleak.com/view?i=216_1207467783. <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: Interview met minister van Staat Hans van den Broek 24 maart 2008 in het televisieprogramma 'Het Gesprek', [|www.hetgesprek.nl] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: Interview NRC Handelsblad, 'Provider wil anti-koran film vooraf zien', 25 maart 2008, te downloaden op www.nrc.nl. <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: http://www.trouw.nl/nieuws/media-technologie/article3208674.ece/Brief_tegen_wetsvoorstel_internetcensuur.html <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: http://tweakers.net/nieuws/67524/nederland-en-frankrijk-willen-gedragscode-tegen-internetcensuur.html <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron:http://www.minbuza.nl/nl/Actueel/Nieuwsberichten/2010/05/Nederland_en_Frankrijk_willen_gedragscode_ <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">internetvrijheid <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: http://www.rnw.nl/nederlands/article/brandbrief-internetcensuur-dreigt-nederland <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: http://www.geledraak.nl/html/showarticle.asp?id=539 <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: http://www.amnesty.nl/bibliotheek_vervolg/landenpagina_china_internetcensuur <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: [] <span style="color: black; font-family: 'Verdana','sans-serif'; line-height: normal; margin: 0cm 0cm 10pt;">Bron: []